Opinión

Aquel xaneiro que levou a Albert Camus

MORREU NOVO, sinalado polo celoso dedo dos deuses. Como Mozart, Morrison, Modigliani. Como aquel Xesús de Nazaret. Tantos, tantas que xamais se foron do todo, mentres miramos a austera lápida en Lourmarin. Albert Camus 1913-1960.

De poder escoller unha novela que represente o que foi o século XX, ideoloxías de morte, barbaries e apocalipse das guerras mundiais, ben podería ser A peste. Naquel, neste século "hai que negarse tanto como sexa posible a estar coas pragas". Do covid salváronnos científicas, investigadores, a sanidade pública. Outras pragas como a dos fascismos e o estalinismo estiveron a piques de exiliar a liberdade do planeta. Poucas democracias sobreviviron nas terribles convulsións. Naquela Europa Camus foi un dos intelectuais máis lúcidos, activo na resistencia contra a besta parda do nazismo. Membro dunha xeración coa misión imposible de "impedir que o mundo se desfaga" nunha paisaxe de frustración e ideoloxías asasinas. A sementeira de destrución, opresión e morte fixeron do século XX o máis sanguinario da historia. A súa obra foi, é, poderoso alento para dignificar o naufraxio da vida, a derrota da morte. Absurdas, valiosas, poderosamente humanas.

O Nobel en 1957 poñería de relevo problemas de conciencia que enfrontamos. El hombre rebelde, A caída, O estranxeiro viven máis aló das fronteiras do tempo no que foron creadas. La peste sería considerada alegoría do nazismo. Mostra a incapacidade e a covardía para detectar o mal e a violencia dos fascismos. Así, en Alemaña, a maioría da poboación non era nazi pero a súa pasividade permitiu incubar o ovo da víbora. Estremece pensar como un histrión foi quen de engaiolar ao pobo máis culto de Europa. Como inquieta hoxe a capacidade doutro bufón, na democracia máis poderosa e antiga, para embaucar e romper EE.UU. en dous. A pandemia de extremismos avanza polo mundo sen que as democracias atopen vacinas. As palabras disfrazan os feitos para non dar nome á brutalidade do fascismo.

"Querido señor Germain", escribe ao mestre, poema de gratitude, cando acabou o ruído mediático do Nobel. Camus sempre recordou de onde viña. Da nai limpiadora, xorda e analfabeta, acariñando os libros escolares que atesouraban o futuro do fillo. "Entre a xustiza e a miña nai, elixo a nai". Tamén elixiu a forza teimuda do mestre. "Pensei primeiro na miña nai, despois en vostede". Leccións aprendidas nos libros: a razón e a derrota, o amor que permite percibir o máis fermoso da vida, a coraxe tantas veces sen recompensa. E outra vez A peste, un pouco de luz no medio da escuridade do século XX. Afondando sobre o sentido da vida, sobre o escándalo da dor inflixida aos inocentes. E pensamos nos nenos e nenas de Gaza. Morreu en xaneiro de 1960. Vive nos seus libros.

Comentarios