Opinión

Libros, os faiados da memoria

A MEMORIA vaise esvaecendo. O tempo borra as súas cores e os perfís. Ao fin, queda a cultura, rescaldos quentes cando esquecemos todo. ¡Que tristeza se se apaga o lume frío, incandescente das palabras que viven no papel! As que habitaron a pedra e a arxila, a fraxilidade dos papiros e a durabilidade dos pergameos. Non todo está nos libros. Pero case todo o que somos, o placer e a cultura, a poliédrica sabedoría, as razóns do corazón e os descubrimentos, a ciencia e as súas arquitecturas, están e estiveron ancoradas nos libros. E aí seguen: "O libro é como a culler, o martelo, a roda, as tesouras. Unha vez inventados non se pode facer nada mellor», di Umberto Eco.

A milenaria tecnoloxía gravada en pedra, arxila, papiros, pel, papel avivou sempre a curiosidade, os anhelos de saber, a concentración e a imaxinación, as oracións e as blasfemias, a paixón por saber, a ledicia inextinguible de chegar máis lonxe para coñecer máis, transmitilo a outros. E gardalo no cofre da memoria, tesouro que medra cando se comparte.

A tinta foi xenerosa conxugando verbos como indagar, construír, comunicar, intercambiar ideas, crear. Co cerebro e coas mans, poderosas ferramentas da intelixencia. Os libros, escrito está, son a tecnoloxía da memoria. Mentres que as redes asilvestradas teñen o perigo de se converter en tecnoloxías líquidas da confusión, da banalidade e do esquecemento.

Outros tipos, formas, tecnoloxías conviven coa centenaria linguaxe tipográfica. En todos, ardua tarefa lectora actúa sobre o cerebro. Obrígalle a un sobreesforzo de concentración. Vai máis aló do peteirar efémero nas redes sociais. Require tempos e silencio. Apagar as sereas de estímulos constantes.

Poucas tecnoloxías como o libro para activar a ‘máquina’ máis potente e preguiceira do corpo. Para esixir atención plena. Para sentar a carón doutras soidades sonoras: a do autor e a do lector. Para loitar contra as térmites da memoria. Para apaciguarnos no tempo lento das palabras. Para ascender ata o cumio que alcanzaron outros e empuxar máis arriba aos que nos seguen. Para comprender e esmiuzar a complexa realidade na que vivimos, seguida pola febre de cambialo para melloralo. Para romper cadeas que atan, liberarnos e viaxar. Para degustar todo e gozar nese regreso a Ítaca que é cada libro.

Hai claro outras tecnoloxías da comunicación, outros alfabetos aos que abrirse e ter en conta. Pero, ¡que pobres sen os libros! ¡Que cegos camiñariamos sen a súa inmensa luz! Faros de navegación intelectual, vagalumes que acenden e colorean a escuridade das vidas humanas.

Di Wislawa Zsymborska: "Son unha persoa anticuada que cre que ler libros é o pasatempo máis fermoso que a Humanidade ten coñecido·. Todas, todos recoñecémonos nos libros que gardamos nos faiados da memoria.

Comentarios