Opinión

A caligrafía do cerebro

Caligrafía, ou a beleza da palabra escrita. E con corrección, aínda máis: ortografía. Escribir bonito e ben. Profesión de escribas, escribidores, escribintes. Amanuenses porque escriben a man. En Exipto, en China ou nos mosteiros medievais onde os manuscritos iluminábanse: cores, luz, elementos decorativos que magnificaban as mensaxes.

Escribimos pouco, tecleamos moito. Semella que escribir a man é anacrónico, algo do pasado. Nas aulas poucos toman apuntes a man. Moitos exames fanse en forma de test. Os expertos avisan de que a inundación de ordenadores e táblets como recurso para tomar notas é algo negativo. Porque a man é poderosa ferramenta da intelixencia. "Para pensar hai que estar en contacto coa realidade. A intelixencia xurdiu no home porque tiña mans e podía utilizalas para facer cousas", escribe o Nobel de física Gilles de Gennes.

A mala caligrafía leva a unha deficiente ortografía, a ter dificultades á hora de organizar as ideas, a problemas na exposición por escrito. Decae a ortografía, escribir ben, e inexistente a caligrafía, escribir bonito, ao fin, peor calidade da composición. Unha escritura torpe e ilexible dificulta a arte de enhebrar ideas.

O ordenador permite o borrado automático, cortar e pegar. A man armada de bolígrafo sobre o papel en branco obriga a tomar tempo para pensar, para organizar a información. É dicir, para escribir, longo proceso que facilita a concentración. Para os expertos escribir a man activa un volcán de neuronas. Pola contra, se abandonamos a escritura a man, sobre todo en época de formación, eliminamos unha poderosa e sofisticada ferramenta para a memoria, para a resolución de problemas, para desenvolver a creatividade. 

A escritura a man, as frechas, o subliñado estruturan con eficencia a información. Cada frase escrita lese e repítese varias veces. Esixe esforzo, reclama atención. Non se trata dunha loita entre a man que escribe cun bolígrafo ou a man que teclea cos dedos. Cada un ten o seu ámbito. 

As mans saben. Foron a orixe da intelixencia. O mundo entretécese coas mans. Non poden ser apéndices onde non chega a sensibilidade que toca acariñando, nin a destreza sofisticada que permite a artesanía das palabras. Sen mans creadoras que constrúen o mundo, só quedan muñóns de quen ignora que se o home é capaz de pensar é porque ten mans para tocar a realidade.

Umberto Eco afirmaba que a metade dos nenos italianos (e españois) teñen problemas para escribir a man. Porque o tempo da escritura é lento e pausado, apropiado para pensar. As musas danzan ao ritmo da man que escribe. Hai algo perverso, estúpido cuando unha sociedade, de xeonllos diante de matóns dixitais, ensina aceleradamente a non saber escribir beleza e pensamento coas mans. E ignora a caligrafía do cerebro.

Comentarios