Violencia machista: máis de 500 denuncias ao día e 52 asasinatos en 2023

Galicia rexistra 68 homicidios de mulleres cometidos polas súas parellas ou exparejas desde 2003
Concentración el año pasado en Lugo en repulsa por el último crimen machista, cometido en As Gándaras. XESÚS PONTE (AEP)
photo_camera Concentración el año pasado en Lugo en repulsa por el crimen machista cometido en As Gándaras. XESÚS PONTE (AEP)

Só no que vai de 2023, 52 mulleres foron asasinadas polas súas parellas ou exparejas, tres máis que en todo 2022. Mentres, cada día preséntanse en España 535 denuncias por violencia de xénero, 106 por agresións sexuais e 25 por violación, cifras que non deixan de crecer. 

Estes son só algúns datos que evidencian a magnitude da violencia contra as mulleres en España nun ano en que se denunciaron as súas formas máis cruentas, os feminicidios, pero tamén se han visibilizado agresións ata fai non moito normalizadas, como demostrou o rexeitamento social ao bico non consentido de Luís Rubiales a Jenni Fermoso.

Con motivo do Día Internacional da Eliminación da Violencia contra a Muller, Efe elaborou unha radiografía das violencias machistas neste país, no que soben as denuncias grazas a unha maior visibilización e identificación desta problemática e a unha maior confianza nas institucións.

Feminicidios 

Son 52 as mulleres asasinadas polas súas parellas ou exparejas no que vai de ano, unha cifra que cambia a tendencia dun trienio con mínimos históricos de feminicidios (en 2020 e 2021 foron asasinadas 49 mulleres cada ano, 50 en 2022). Son xa 1.237 crimes desde 2003. 

Andalucía é a comunidade autónoma máis poboada e a que rexistrou un maior número de asasinatos (256), seguida de Cataluña (197), Comunitat Valenciana (153), Comunidade de Madrid (128), Canarias (82), Galicia (68), Castela e León (62), Castela-A Mancha (57), Baleares e País Vasco (ambas as 41), Rexión de Murcia (35), Aragón (33), Asturias (29), Comunidade Foral de Navarra (15), Estremadura (12), Cantabria (11), A Rioxa (8), Melilla (5) e Ceuta (3).

Como consecuencia destes crimes machistas, 428 nenos e nenas quedaron orfos desde 2013.

A trintena é o grupo de idade no que se concentrou un maior número de feminicidios (270). Por detrás, aínda que non a moita distancia, está a corentena (213) e a vintena (201). Dez vítimas mortais eran menores de idade e outras 54, maiores de 70 anos.

Por nacionalidade, 805 mulleres eran españolas (65 %), 414 estranxeiras (33,4 %) e en 8 casos non consta o seu orixe. En canto aos agresores, o 66,5 % eran españois e o 32 %, doutro país.

Un total de 257 feminicidas suicidáronse tras perpetrar o crime, o 20,7 %, polo que non puideron ser xulgados polos seus feitos e outros 162 intentárono (13 %).

Na gran maioría dos casos non constaban denuncias previas por malos tratos contra o presunto agresor, só figuraban no 21,58 %. 

Desde o ano 2022, a Delegación do Goberno contra a Violencia de Xénero tamén elabora unha estatística de feminicidios perpetrados máis aló do ámbito da parella ou a expareja. En 2022 e o primeiro semestre de 2023, 47 mulleres foron asasinadas polo mero feito de selo.

En 29 casos, o agresor foi un familiar, en 11 un coñecido e os sete feminicidios restantes tiveron unha motivación sexual.
Violencia vicaria 

A violencia que se exerce contra os fillos e fillas das mulleres vítimas tamén é un tipo de violencia de xénero. Como consecuencia da violencia vicaria, unha nena foi asasinada en España este ano.

Desde 2013, foron 49 os feminicidios vicarios contra menores de idade, sendo a inmensa maioría deles perpetrados polas súas pais (o 89,7 %, fronte ao 9,3 % labor pola parella ou expareja da nai). Tras perpetrar o crime, 28 dos 49 agresores suicidáronse (57,17 %), e outros seis intentárono (12,2 %).

A data 31 de outubro de 2023, os corpos policiais tiñan rexistrados en VioGén a 1.396 menores en risco de ser agredidos polos seus pais ou polas parellas ou exparejas das súas proxenitoras e a outros 9.764 expostos a unha situación de vulnerabilidade por vivir en contextos de violencia machista.

Segundo a Macroencuesta da Delegación do Goberno contra a Violencia de Xénero, máis de 1,69 millóns de nenos viven en fogares nos que as súas nais sofren violencia machista por parte das súas parellas ou exparejas.

Denuncias e protección 

En España interpuxéronse máis de 2,14 millóns de denuncias por violencia de xénero desde 2009. No segundo trimestre deste ano, último período do que hai datos, presentáronse 535 denuncias diarias, 22 cada hora. 

Desde 2007, o teléfono 016 recibiu máis de 1,2 millóns de chamadas e na actualidade máis de 4.000 maltratadores viven cunha pulseira que controla os seus movementos para alertar dun posible achegamento á súa vítima. 

En outubro, o Ministerio do Interior rexistraba 82.649 casos de violencia de xénero con seguimento policial, o 51 % deles relativos a mulleres con fillos menores a cargo.

En VioGén figuran 676.153 vítimas rexistradas e máis de 660.000 agresores identificados, dos cales ao redor do 10 % son persistentes, isto é, maltrataron a máis dunha muller ao longo da súa vida.

Violencia sexual

O Ministerio do Interior tamén está a rexistrar un aumento progresivo do número de denuncias por violencia sexual nos últimos anos.

Se en 2022 púñanse 32 denuncias diarias por delitos sexuais e 10 por violación, no segundo trimestre de 2023 xa eran 106 as denuncias diarias por agresión sexual e 25 por violación.

No marco da violencia sexual, España ten unha débeda pendente á hora de dar resposta ás vítimas de trata e de explotación sexual, sobre as que apenas existen datos e para as que non se dispón dunha lei integral. 

520 mulleres e 14 nenas vítimas de explotación sexual foron liberadas polas Forzas e Corpos de Seguridade do Estado en 2022. Delas, 124 foron identificadas ademais como vítimas de trata. 

O 016 atende a todas as vítimas de violencia machista as 24 horas do día e en 53 idiomas diferentes, do mesmo xeito que o correo [email protected]; tamén se presta atención mediante WhatsApp a través do número 600000016, e os menores poden dirixirse ao teléfono da Fundación ANAR 900 20 20 10.

Nunha situación de urxencia, pódese chamar ao 112 ou aos teléfonos da Policía Nacional (091) e da Garda Civil (062) e en caso de non poder chamar pódese recorrer á aplicación ALERTCOPS, desde a que se envía un sinal de alerta á Policía con geolocalización.