martes. 11.08.2020 |
El tiempo
martes. 11.08.2020
El tiempo

Un naviego recolle nunha web os xogos dos Ancares como traballo de máster

Isamel Álvarez, cos Ancares ao fondo
Isamel Álvarez, cos Ancares ao fondo
Isamel Álvarez, estudante da Universidad de Burgos, compilou 70 manifestacións lúdicas de toda a comarca

A que xogamos? E... hai canto que non facemos esta pregunta? Case soa coma doutro tempo, daquel non tan preso á utilidade das cousas, un tempo que se cadra cómpre recuperar. Así o pensa Ismael Álvarez, Ismael de Quintá para os veciños de Navia de Suarna, que durante a corentena e a desescalada fixo unha recolleita de xogos tradicionais da comarca dos Ancares para plasmalos nunha web interactiva que será o seu Traballo de Fin de Máster (TFM) en Comunicación y Desarrollo Multimedia na Universidad de Burgos.

Generated by  IJG JPEG LibraryIsmael fíxose esa pregunta nos días longos do confinamento e durante a desescalada quedou con varias persoas para xogar. Nun inicio, a súa idea de TFM era outra, pero a crise sanitaria colleuno en Navia. Sen poder moverse, tivo que abrir ben as orellas para saber que materiais podería ter a man para traballar. Tan a man como os que lle brindou a súa nai, que un día comezou a falar dun xogo tradicional da zona. E así son as cartografías que se debuxan co lapis: basta unha palabra, unha conversa, para que emerxa un territorio enteiro.

Ismael lembrou entón o 'arríncate nabo', ao que xogaba cos outros cativos do colexio en Navia. Lembrou ser nabo e intentar permanecer amarrado, así como "nai" e tentar soltar aos compañeiros coma se fosen verdura chantada. Tamén se acordou de que no CPI fixeran unha xornada de xogos tradicionais, e púxose en contacto co centro para pedirlles información. Do seu arquivo saíron fotografías como as destas páxinas, e así comezou a súa investigación.

Generated by  IJG JPEG LibraryCon 70 xogos recollidos, este estudante naviego puxo un punto ao seu traballo. Un punto talvez e seguido se nun futuro obtén axuda para ampliar e para traducir a web ao galego e ao inglés, xa que agora ten que entregala en castelán para presentala en Burgos. Para compilar estes xogos serviuse da axuda de varias asociacións, como Airiños do Neira, de Baralla; Abrente, das Nogais; Petapouco e a Destempo, da Fonsagrada, ou Piornedo Anda e O Teixeiro, de Cervantes. Neste último lugar, a axuda de Isolina Rodríguez e Lola López foi "moi importante", resalta. A elas gravounas xogando á 'cocha', "o xogo máis divertido de todos, e que en Piornedo consideran moi de alí", indica, aínda que teña moitas semellanzas co xogo que noutros lugares se coñece como 'a porca'. "«É moi difícil dicir se un xogo é autóctono, porque viaxan dun lugar a outro con variantes. O que si que se pode dicir é que os veciños o senten como propio , da importancia que ten para eles", comenta.

Generated by  IJG JPEG LibraryCada cultura ten os seus xeitos de xogar, pero a capacidade de xogo é común a todas elas. "Seguimos xogando coas novas tecnoloxías, seguimos sendo humanos", comenta Ismael, que o que fixo foi tender cabos entre eses dous extremos da corda, onde están, dun lado, os xogos tradicionais, e doutro, as pantallas.Os nomes destes xogos non están no diccionario, pero aínda poden pertencer ao corpo.

Este naviego quere que a súa web sirva de ferramenta educativa nos ciclos de primaria. Que a 'cuncurrunquela' volva facer que pensemos quen nos está a beliscar e a "palmatoria", de quen é a man que sentimos no lombo. "Ás veces vese reducida a idea da cultura no rural a catro cousas, cando en realidade hai unha diversidade enorme", comenta. O xogo forma parte dela.

En imaxes
Neste artigo, aparecen, de arriba a abaixo, imaxes dos seguintes xogos
O aro. Á volta cos instrumentos. O xogo consiste en conducir un aro de ferro cun pau de madeira. Facíanse carreiras e competicións nas que perdía quen chegaba de último ou tamén quen deixaba caer o aro.
Carreira de sacos. Día de festa. As carreiras de sacos eran comúns nos días de festa e, coma en calquera carreira, gañaba o primeiro. A desta fotografía corresponde aos festexos da Virxe das Dores en Navia de Suarna.
Toma rosca e molla. Ollos vendados. Tamén nos días de festa había quen xogaba a coller unha rosca coa boca e, sen axuda das mans, mollábaa en chocolate para darlla de comer a outra persoa e rematar todos enlarafuzados.

Un naviego recolle nunha web os xogos dos Ancares como traballo de...
comentarios