A morte de Desirée, un crime que conmocionou a todos

Ana Sandamil enfróntase tres anos despois a prisión permanente revisable
José Manuel Leal junto a Desirée. EP
photo_camera José Manuel Leal junto a Desirée. EP

O 3 de maio de 2019 era un día calquera, que se converteu desde moi cedo nunha tráxica data que quedará gravada para sempre na memoria colectiva cun crime que conmocionou a todos. Desirée Leal, de sete anos, foi achada sen vida na cama na casa na que vivía coa súa nai e coa súa avoa en Muimenta (Cospeito). o que nun principio parecía desde fóra unha desgraza por unha morte natural transformouse moi pronto nun tráxico suceso que enmudeció a unha localidade onde o hermetismo foi aumentando co paso dos días, do mesmo xeito que o fixo tamén a dor.

Tras a tensa calma, todas as sospeitas confirmáronse e a nai de Desirée, Ana Sandamil, membro dunha familia moi coñecida e querida na localidade, converteuse na única acusada polo crime da pequena, unha nena alegre á que todos recordan aínda hoxe como "moi cariñosa" e sempre acompañada dunha "gran sorriso", que repartía os seus días entre Muimenta, onde vivía, coa Coruña, onde reside o seu pai, e a parroquia xermadesa de Roupar, de onde é toda a familia paterna e onde foi enterrada o 5 de maio de 2019.

Case tres anos logo daquel fatídico día, cando para moitos aínda é aínda difícil recordar e, sobre todo, verbalizar o ocorrido, a nai da menor, que se atopa en prisión provisional, comunicada e sen fianza na cárcere de Teixeiro, sentará no banco como única acusada dun delito de asasinato con aleivosía, concorrendo os agravantes de parentesco, pero con atenuante de anomalía ou alteración psíquica.

E farao enfrontándose a unha prisión permanente revisable, pena que solicita tanto a acusación particular, en nome do pai da nena, José Manuel Leal; como a acusación popular, a cargo da Fundación Amigos de Galicia, e a propia Fiscalía, que no seu escrito de acusación argumenta que a nai de Desirée "urdió un macabro plan dirixido a acabar coa vida da súa filla", á que "agarrou coas súas mans por ambos os lados do pescozo, con suma violencia, para asfixiala" logo de haberlle fornecido un fármaco para inducila ao soño.

O xuízo, que arrincará mañá na Audiencia Provincial de Lugo, desenvolverase en seis xornadas -desde este luns ata o venres e tamén o vindeiro luns 14, días nos que amigos da familia paterna concentraranse de 9.30 a 10.30 horas no exterior para mostrar o seu apoio- e pola sala pasarán, ademais da propia acusada, 22 testemuñas, 21 peritos, 16 axentes da Garda Civil que participaron na investigación e tres facultativos.

Ana Sandamil será xulgada por un xurado popular, que será escollido polas partes de entre os candidatos citados por sorteo, na primeira xornada do xuízo, na que declararán a avoa materna da nena, un técnico do 061, o pai e o irmán do pai.

A Fiscalía e a acusación popular piden, ademais da pena de prisión permanente revisable, unha indemnización de 300.000 euros para o pai, mentres que o particular, que solicitará o adiamento do xuízo debido á imposibilidade de acceder a dous teléfonos que lle foron requisados á nai, pide 120.000 euros. Teñen case asumido que denegaráselles o adiamento, despois de que os maxistrados da Audiencia Provincial de Lugo xa apoiasen antes o auto da xuíza de instrución de Vilalba ao desestimar os recursos nos que solicitaban novas dilixencias, pero o intentarán igualmente.

Pola súa banda, a baza do estado mental da nai, que foi diagnosticada dun trastorno de personalidade de tipo mixto e dun trastorno psicótico, os cales puideron afectar de xeito parcial ás súas capacidades intelectivas e volitivas, será a que terá que xogar o avogado da acusada, Luís Rifón, que se baseará no seu estado psíquico para tratar de conseguir unha atenuante total ou parcial.

Porque nin para el, nin para ningunha das partes involucradas existen moitas dúbidas a estas alturas sobre que foi a nai da pequena a autora do crime.

Tras unha longa instrución, a responsable do Xulgado número 1 de Vilalba ditou a mediados do pasado mes de marzo auto de apertura de xuízo oral contra a nai da nena ao entender que das dilixencias despréndese "a existencia de indicios racionais de criminalidade" contra ela.

"Haberá que discutir na vista oral sobre a capacidade da nai no momento no que cometeu o crime", expresou o avogado da acusación popular, Francisco José Lago, que asegurou que é aí onde está "o cabalo de batalla" do caso. "Nós defendemos que tiña capacidade suficiente para comprender o alcance dos seus actos, polo menos para esixirlle responsabilidade penal por iso", concluíu, nunha tese moi similar á que defende o avogado da acusación particular, José Manuel Ferreiro.

Ao longo destes días transcenderán máis datos sobre o ocorrido aquel fatídico 3 de maio de 2019. Quizais se abran de novo algunhas feridas, pero outras poderán pechase ao fin.

Cronoloxía: tres durísimos anos
3 de maio de 2019. Desirée Leal aparece morta en Muimenta. A xuíza ordena secreto de sumario e a nai, Ana Sandamil, ingresa en Psiquiatría do Hula.

5 de maio. Enterro en Roupar. Gárdase un minuto de silencio nunha carreira popular en Muimenta.

6 de maio. Os psicólogos de Catástrofes e Emerxencias acoden ao Ceip de Muimenta.

7 de maio. Os XVIII Xogos dá Mancomunidade recordan en Cospeito a Desirée co seu dorsal.

10 de maio. PP, PSOE e BNG cospeiteses suspenden tres días de campaña. As sospeitas de asasinato sinalan á nai e as súas flores aparecen no lixo do cemiterio de Roupar.

30 de maio. O Xulgado nº 1 de Vilalba ordena prisión sen fianza para Ana Sandamil e é traslada á unidade de custodia de presos.

3 de xullo. Amigos de Galicia anuncia que será acusación popular.

15 de xullo. Organízase un acto no cemiterio de Roupar polo oitavo aniversario da menor.

27 de agosto. A nai ingresa en Bonxe e tres días despois é trasladada a Teixeiro.

8 de decembro. Alexia Ensínanos inicia unha recollida de fondos para acudirse no caso, pero finalmente só pode haber unha acusación popular.

9 de decembro. Nace unha campaña solidaria de venda de pulseiras para apoiar ao pai.

18 de xullo de 2020. Acto no cemiterio de Roupar polo que sería o noveno aniversario de Desirée.

11 de marzo de 2021. José Manuel Leal protesta ante o xulgado vilalbés. Esixe máis dilixencias antes da apertura do xuízo oral.

16 de novembro. A Audiencia Provincial de Lugo desestima os recursos da acusación particular e fixa para febreiro de 2022 o xuízo.