miércoles. 26.01.2022 |
El tiempo
miércoles. 26.01.2022
El tiempo

"Hai moitos afectados en La Palma que non saben onde quedou entrerrada a súa casa"

David Calvo ao pé da muralla de Lugo. XESÚS PONTE
David Calvo ao pé da muralla de Lugo. XESÚS PONTE
David Calvo dorme tranquilo dende hai uns días, libre da furia e do ruído do volcán de La Palma. O experto de Involcan decansa en Lugo entre o cesamento da erupción do Cumbre Vieja e a análise dos datos que foi recollendo durante os 85 días

O vulcanólogo David Calvo (Lugo, 1976) viviu en primeira liña a erupción de lava en La Palma, que arrasou 3.000 edificacións, 370 hectáreas de cultivo e 74 quilómetros de estradas.

Atopará Lugo demasiado tranquilo. Viviu ao pé dun volcán. Polo menos librou do covid?

Foron tres meses movidos. Estaba todo o tempo de campo, na zona de exclusión. Se para librar do covid teño que ver como se destrúen casas, prefiro collelo.

Vostedes avisaran.

A erupción ten tres patas. A primeira é xeoquímica, que son os gases. Había tempo que se producían anomalías nas fontes do val de Aridane. A segunda pata é xeofísica. Son os famosos enxames sísmicos. Había moitos concentrados. A terceira é xeodésica, había deformacións do terreo, zonas nas que se levantara 20 ou 30 centímetros nunha semana. Sabiamos que era un punto de non retorno. Pedimos que empezasen as evacuacións canto antes. O desenlace foi moi rápido.

Cando se produciu o estourido, en setembro, calcularon que sería unha cuestión de semanas.

Pensamos que sería como a explosión de Teneguía, en 1971, que durou 24 días. Pero saíu a 200 metros de Paraíso e empezou a pintar mal porque en tres horas comía casas. Emitía 30.000 toneladas de dióxido de carbono ao día.

"A lava ten un atractivo fascinante, é coma 'Blandiblú', o xogo de cando eramos nenos. Estás tentado a meter a man"

A erupción de 1730 no Timanfaya durou seis anos. Se imos á inmediatamente anterior nas Canarias, a de El Hierro, houbo axitación durante case un ano.

Hai unha anomalía baixo as Canarias. Non sae sempre todo o material. Se hai unha erupción por un conduto polo que flúe, enfríase e fai un selo que tapa a erupción. Pensamos que non se vai repetir. Agora miras o volcán e sae fume. O magma está aí, está moi quente e pode saír, pero sería raro. Está parado, pero a anomalía segue. Levamos 20 anos subindo ao Teide cada semana. Isto saíu mal dende o punto de vista humano. Unha riada pasa, pero Todoque quedou soterrado. Hai moitos que non saben onde quedou enterrada a súa casa porque non teñen puntos de referencia: a casa dun veciño, un poste de luz, unhas palmeiras... Había comunidades familiares que tiñan plantacións ao lado da casa que pasaran de pais a fillos. Como van vivir nun piso?

Os seus terreos non existen, están baixo a lava. Van manter a propiedade?

Son do Estado e, a maiores, non son fértiles nin traballables. Perdeuse moito patrimonio e ata topónimos. Iso ten pouca importancia, pero antes a xente falaba dunha fonte polo seu nome.

Por que houbo tanta destrución?

En La Palma hai moita poboación, moita casa con terreo porque é unha zona moi fértil. Hai vilas pegadas a Cumbre Vieja.

Cumbre Vieja parece ter sido máis agresivo que outros. Vostede estivo en Italia a medio metro dunha coada.

Para nós, coñecer a composición de lava dun volcán é fundamental.

Arriscan a vida pola paixón científica?

Traballamos nun contorno controlado. Pode caer unha pedra do tamaño dun ovo de galiña que che rebente a cabeza. Non estivemos en zonas de perigo. Visitamos as coadas máis lentas. O medo é algo preciso porque a lava ten un atractivo fascinante, como aquel xogo de cando eramos nenos, o Blandiblú. Estás tentado a meter a man.

"Temos un peto térmico e unhas botas reforzadas. Os primeiros días fun en chándal e tenis"

Levaba un traxe especial?

Eses traxes cos que parecemos astronautas non os usamos. Temos un peto térmico e unhas botas reforzadas. Os primeiros días fun en chándal e tenis. A veteranía fai que non arrisques. Eu xa levo dez erupcións en 20 anos. A primeira foi en 2011, no Etna, en Sicilia. Hai que saber retirarse a tempo das coadas. Os máis novos corren máis rápido e teñen menos facturas que pagar.

Podía durmir?

Nós estabamos nun albergue. Botamos alí tres meses. Escoitaba o ruído do volcán coma unha respiración permanente. Sentíanse os terremotos, pero sabes que non son de gran magnitude; eran de 4,7, 4,9... Coma en Lugo nos anos 90. O ceo estaba vermello toda a noite.

Cal vai ser o proveito científico?

Esta erupción vai acelerar o que sabemos sobre o que pasa baixo os nosos pés. Dez anos non son nada en xeoloxía, pero pode axudarnos a coñecer o funcionamento.

"Cando se destruíu o cemiterio de Todoque dicíanche que era enterrar dúas veces os seus"
A experiencia e o material recollido ocuparán o traballo de David Calvo nos próximos anos.
A erupción rematou, o traballo do vulcanólogo segue. Cara a onde?
Temos que analizar e publicar as investigacións en revistas internacionais.
Houbo interese de colegas estranxeiros?
En Involcan somos unhas 20 persoas e concedemos 145 acreditacións a científicos de universidades de países coma Nova Zelanda, Austria, Estados Unidos ou Rusia. Foi a maior en cen anos. Pode parecer algo exótico, pero hai quen o perdeu todo, como os mil habitantes de Todoque. Caeulles a igrexa e a destrución do cemiterio foi un golpe moi duro. Había quen tiña os seus familiares alí e dicía que era como enterrar dúas veces os seus.
Que fai singular a erupción do Cumbre Vieja?
Esta é unha explosión urbana. eu traballei en Filipinas, en Indonesia, onde o volcán está nun parque nacional ao que vas e sabes que tes que camiñar unhas horas. Non hai poboacións arredor. En La Palma é case como un videoxogo, coa lava entre as casas. Estaba todo cuberto de cinzas. O ruído era terrible e constante.
O equipo de Involcan continúa sobre o terreo.
Imos rotando. Hai un retén de catro ou cinco persoas.

"Hai moitos afectados en La Palma que non saben onde quedou...
Comentarios