Tonhito de Poi: "Fixemos un bautizo coa placenta de Miguel Bosé"

O grupo de Ribeira Herdeiros da Crus comezou a súa xira dos 30 anos cun novo formato e o seu vello estilo de provocar, que empezou cun concerto no Surfing The Lérez de Pontevedra
Tonhito de Poi. EP
photo_camera Tonhito de Poi. EP

Tiveron problemas hai anos con feministas polas súas letras e por levar unha stripper en directo. Reinciden?
Nós facemos o espectáculo como máis nos divirte. Cada quen o recibe como o recibe. Trátase de que sexa máis a xente que di que si lle gusta que a que di que non. Como o concerto de Pontevedra foi despois da Noite de San Xoán, os Heredeiros da Crus no puideron tocar porque estaban destrozados, foron as Heredeiras. En cada actuación facemos un bautizo. Esta vez o cura foi convencer a Miguel Bosé de que deixase de ser negacionista, pero Bosé convenceuno. En vez de Superman cantamos Superxén porque bautizamos ao público coa placenta onde naceu Miguel Bosé porque ten ese xen.

O seu último disco, Xira angústica era acústico. Seguirán con ese son no directo?
Foi así pola pandemia, porque o público estaba en cadeiras; pero nos apetecía moito facer non andar con amplificadores.

Cando empezaron, en 1992, metíanse os cinco músicos, os amplificadores e a batería dentro dun Renault 7.
Fomos de Ribeira a Cambados para o primeiro concerto. O batería, o defunto Avelino, levaba o bombo no colo. Pasaron de tocar en bares a hacerlo en estadio sen unha transiciónTocabamos no Novecento, que era un bar de Ribeira. Estaba tan petado de xente que tiñamos que pasar por ribar da barra para poder ir ao baño, despois puxemos un orinal detrás da batería. Pasamos dixo a actuar diante de 20.000 persoas en Castrelos.

Celebran 30 anos, pasaron oito sen tocar; entre 2004 e 2012 .
Os ensaios e os concertos eran moi esixentes. Tiñamos exclusividade co grupo, pero démonos conta de que cada quen ten que facer as súas cousas para que funcione un proxecto. Eu fun ao Amazonas.

As medicinas que che dan abren o oculto. Comprendes que algo que fixeches non ten xustificación

Por que viaxou alá?
Sempre quixen ir. No 89/90, embarcado no Juan Sebastián Elcano, estiven na canle de Panamá e no delta do Amazonas, pero non na selva do Amazonas. Fixen tres viaxes ao Amazonas e gravei tres discos.

Cónteme unha experiencia.
Na Reserva Nacional de Purús hai  unha vella de 92 anos e 22 fillos, que é toda fibra e che prepara para a cerimonia da Estrela da Mata. Cheguei mallado, cheo de picadas de mosquitos. Metéronme nunha casa, nunha maloca. A muller díxome: "Agora vai saber quem é voçê de verdade". No Putumayo colombiano estiven na Selva Tenebrosa, que sempre está en néboa. Era o territorio dos xingas, onde se escondían as FARC. As medicinas que che dan abren o oculto. Comprendes que algo que fixeches non ten xustificación. Estabamos nunha maloca, un home caeu de xeonllos xunto ao lume. Empezou a escarvar na terra coas mans coma un animal mancábase. O chamán achegouse a el cun abano dunha folla seca, collida onde non se escoitou a voz humana. O home pediulle ao chamán que o matase. "Mátame!". O chamán contestou: "La muerte es solamente una transformación, no hay donde esconderse".

Vostede temeu morrer?
Estiven nun retiro de nove días nunha cabana da selva, cunha dieta para curar "o frío da morte". É un xeito de adestrarte para morrer. É duro fisicamente, pasas un frío terrorífico. Non me podía dar o sol. O chamán viña cada dous ou tres días e me levaba de noite a unha maloca.

Que aprendeu?
Que a pregunta sobre qué hai despois da morte está mal formulada. A pregunta é: "Quen son eu?".

Tivo algunha revelación?
Hai máis misterio no que vemos que no que non vemos. Non se pode dicir cal é a orixe da experiencia, soamente cal non é. Un paxaro non leva 5 euros no peto, é todo naturaleza. Todos somos un mesmo. Nos soños falas con outros, podes mentirlles. Cando espertas dáste de conta de que todo é un soño.

Teño pesadelos con non durmir en dous días, pasar frío e traballar ata a extenuación; pero navegar era aditivo.

O nome da súa banda, Heredeiros da Cruz, aparecéuselle nun soño.
Estaba nun barco de arrastra, o Mar Antillas. Había un soño perseguíndome. Entraba nun convento e atopaba unha monxa moi baixiña. Logo me rodeaban moitas monxas. Baixaba a nai superiora por unha escaleira. Abríanme a camisa e berraban: "É un herdeiro da cruz!".

Aprendeu a tocar a guitarra no Juan Sebastián Elcano.
Aprendeume un mariñeiro que bebía de máis. Agora estudo música en Ponteareas. O mellor consello deumo un contramestre en Laxe. Había un bar dun cordobés, o Córdoba. Eu tocaba no barco. O contramestre avisou aos outros barcos de que ía dar un concerto no Cordobés. Eu nunca tocara en público, pero non podía deixar mal ao noso barco. Antes de subir ao escenario, o contramestre díxome: "Mentres estás actuando podes fraquear. Se ves que vas fraquear, sabes o que tes que facer? Non fraquear!".

Cociña?
Todos os días. Encántame.

Como era cociñar no barco?
Tiñamos a mampara rota e cociñaba con roupa de auga polas ondas. A tarteira debía estar tapada para que non entrasen as cascudas.

Volvería embarcarse?
Teño pesadelos con non durmir en dous días, pasar frío e traballar ata a extenuación; pero é aditivo. Cando leva moito sen durmir deitábame e non escoitaba o aviso para ir a cuberta. Espertábanme botándome un chorro de auga do mar cunha mangueira. O ruído do motor é enxordecedor. Como non escoitaba ao primeiro lanzáronme unha pataca á cabeza.

Foi peor en Carral.
Lanzáronme unha pedra nun concerto. Sentín un fogonazo nun lado da cara e caín de costas. Tiña sangue na gorxa. Fomos a urxencias. O médico era fan noso e lamentaba que non puidera ir ao concerto porque estaba de garda. 

Comentarios