Luz Darriba: "Escribín a primeira obra na biblioteca porque me cortaran a luz"

 A escritora relata na novela O encaixe de Bruxelas a estadía na capital de Bélxica
Luz Darriba (esquerda), coa súa editora Edurne Baines. XESÚS PONTE
photo_camera Luz Darriba (esquerda), coa súa editora Edurne Baines. XESÚS PONTE

Luz Darriba non usa a palabra casa con peso emotivo. Durante unha boa parte da súa vida, a artista e escritora non tivo un lugar que puidese considerar casa como un sitio estable no que sentirse abrigada. Hai uns anos erguíase no seu piso de Lugo, compraba pan e talvez embutido, e preparaba un bocadillo. "Curtáranme a luz e o teléfono, polo que ía á Biblioteca Nodal porque tiña luz e calefacción. Como non tiña un taller onde traballar na arte, escribín unha novela".

A súa familia gastou os pasaporte. O avó de Luz era un lugués de Ombreiro que emigrou a Uruguai e volveu cunha pontevedresa, un neno e unha maleta. Regresaría a Montevideo, onde naceu Luz en 1954 e onde viviu ata os 15 anos. A maleta dos Darriba subiu "como polizóns" nun barco a Bos Aires. "Non era habitual que unha muller emigrase soa coas súas fillas, polo que nos fixeron unhas fotos para o diario Acción". A singularidade foi tan grande que a imaxe de Luz e as súas dúas irmás competiu coa coche no que agonizou de John Kennedy en Dallas o 22 de novembro de 1963.

Botou vinte anos na capital arxentina. Volveu facer as maletas para establecerse en Lugo, o que parece literal porque leba tres décadas na cidade. As tres fillas criáronse en Galicia, pero agora dúas colleron o billete de volta a Bos Aires e outra vive na ribadense Vilaousende.

O movemento dos Darriba parece detido. Mesmo nos trinta anos en Lugo houbo unha viaxe de dous en Bruxelas, que conta na novela O encaixe de Bruxelas (Belagua), que presentou onte en Lugo. "Coa crise de 2008 todo era non, non, non, aos proxectos artísticos; non era comigo, non había cartos para ninguén".

Ofrecéronlle dirixir unha fundación de arte en Bruxelas, polo que marchou. "Eu era moi feliz alí, pero vin cousas que non me gustaron e non calei; se chego calar seguiría en Bruxelas". A seguinte meta era Montreal, onde sería a responsable do Museo do Empoderamento, "pero tiña que incorporarme de xeito inmediato e o visado non chegou a tempo".

Luz Darriba está empezando a chamar casa ao piso que ten en Lugo, aínda non deixa de dubidar se pode facelo. "Estou nun plano de recoñecemento internacional que me satisfai, pero economicamente estou igual ca sempre. Eu penso que é o karma da miña familia".

Comentarios