Quico Cadaval: "Cada semana mercaba tebeos, era o máis 'pijo' do barrio"

É un home enxeñoso, polo cedo que entraron os libros na súa casa e por iso de criarse nunha taberna. Cando o teatro lle pasou por diante, xa non o soltou máis. Agora chega á ópera bufa co seu texto para 'A sombra de Cristal', que se pon en escena este venres, ás 20.30 horas, no Auditorio de Galicia
Quico Cadaval. TONO ARIAS
photo_camera Quico Cadaval. TONO ARIAS

Un conselleiro hedonista, unha xefa de prensa ambiciosa e un escolta que máis ca un escolta, é un gardián. Son os protagonistas aos que dan vida, e voz, a soprano María Hinojosa, o barítono César San Martín e o actor Víctor Mosqueira en A sombra de Cristal, a ópera bufa de Fernando Buide con música da Real Filharmonía de Galicia, cuxo texto nace do enxeño de Quico Cadaval. 

Chegar á ópera son palabras maiores, é un xénero ben solemne.

Si, pero a música contemporánea ‘dessolemniza’ todo o que era solemne. En A sombra de Cristal quitámoslle pomposidade, é un espello deformante de La serva padrona (Pergolesi, 1733). Aquí, Cristal é a xefa de prensa dun conselleiro da Xunta imaxinario, Trocado. Cristal ten moitas ideas e Trocado non quere facer nada diso, é unha persoa que está no lugar equivocado. É culto, sensible e danlle medo as actividades propias dos políticos.

Como se lle ocorreu tirar dun conselleiro? Coñeceu algún así?

Sempre me gustaron os personaxes que se deixan arrastrar polos seus gustos, os procrastinadores, os sibaritas, que lles importa máis o propio pracer que o outro e van deixando atrás as súas obrigacións. Eu identifícome bastante desde o punto de vista espiritual, con ese sentimento de non querer traballar.

Vostede tamén é así?

Trato de evitalo, pero forma parte do meu carácter.

Como foi o traballo con Buide?

Fernando foi moi respectuoso pedíndome pequenas modificacións, para min demasiado. E iso que lle dixen que me tratase como a un autor morto e que me masacrase aquilo, pero foi moi respectuoso.

Leva toda a vida adicado ao teatro, contando contos… O de criarse nunha taberna tivo algo que ver?

Non o sei, a taberna o que che dá é unha asamblea, unha ágora. Alí oes moitas voces, cousas que non oirías nunha familia nuclear ou nunha escola. E iso axuda. Pero creo que non influíu máis que  eu fose un neno lector que leu de todo, cousas adecuadas e inadecuadas, mercase tebeos cada semana… Era o neno máis pijo do barrio. E esas dúas cousas combínanse. Sempre digo que cando era pequeno en Galicia había 30.000 tabernas, supoño que cos seus 30.000 nenos e nenas, e non todo o mundo se adicou ao teatro.

Que lía?

Tiña unha colección que de cada tres páxinas había unha de cómic. Era de Bruguera. Ademais, tiven a fortuna de ter irmáns máis vellos e tiña acceso a outros libros que compraban eles. Por exemplo, tivemos a colección de RTVE, de cen libros, e tiven unha tempada na que os sabía por orde: La tía Tula, de Unamuno; Cien obras maestras de la pintura... Logo viñan Allan Poe, Balzac, algúns científicos… Son libros que eu tiña diante dos ollos e que non era algo habitual. Tamén me atrevín cun Allan Poe porque me atraía o terror; era moi noviño, non sei se tería dez anos, pero as dúas primeiras páxinas eran intolerables. E logo, había libros en galego. Na nosa casa, incluso para persoas analfabetas como a miña avoa, Rosalía de Castro era moi valorada e entrou na casa moi cedo. Tamén lin A esmorga, pero daquela non entendín nada. (Ri).

Desas historias da taberna rescatou algunha para os seus textos?

Si, máis que nada nos contos. Na taberna hai material solto, as historias longas eran as que contaba meu pai. E logo personaxes: o cura cego, o repartidor do butano borracho… Eu durmía con clientes. Durmín dous anos cun carteiro de Lugo. Recordo que estabamos cada un na súa cama e obrígabame a recitarlle a lista dos meus compañeiros de clase e el adiviñaba en que rúa vivían.

Nunca pensou en seguir co negocio familiar?

Si, tamén pensei en ser corredor de rallyes e outras cousas para as que non estou capacitado.

Como se deu conta de que o seu era isto, o teatro?

Cando aparece o teatro diante de min pareceume unha cousa moi atraente, pero eran tempos nos que non era tan fácil formarse. Estudei Historia e fracasei, aínda que me segue apaixoando e lle sigo dando voltas. A sensación que eu tiña era que máis se ía descubrir da arqueoloxía. Daquela deixeina e a miña xeración fixo descubertas extraordinarias.

Que supuxo a entrada do teatro na súa vida?

Foi a miña vocación, pero tampouco teño unha vocación lírica de ‘Voume entregar á miña arte’. Non. Eu voume entregar á miña arte se vivo diso, a visión romántica do artista non me interesa.

Pensou en deixalo?

Nunha das miñas crises, a finais dos 80, pensei que tiña que deixar o teatro e comenteillo a dúas amigas. Unha díxome: "Non podes, é a túa vida, a túa paixón…". A outra díxome: "E que vas facer se non sabes facer outra cousa? Déixate de parvadas". Unha máis lírica e outra máis útil. A segunda foi máis convincente.

Despois diso recolectou unha morea de premios.

A min o tema do premio interésame tanto como a psicoloxía de masas. (Ri). Eu sempre penso no que estarían pensando os que mo deron. Creo que non me influíu, pero se a estas alturas non tivese ningún premio, igual estaría con esas envexas de que nunca me deron un premio. Ademais, case todos son María Casares, que os dan os compañeiros e nun país pequeno como o noso, a túa simpatía axuda algo. Pero vin casos de inxustiza importantes.

Tamén estivo no ‘OT' portugués.

Foi marabilloso. Era profesor de interpretación e traballaba cos rapaces axudándolles a que coñecesen que significa interpretar unha canción. Creo que tamén fun un pouco psicólogo daquela banda. Paseino moi ben e pagáronme unha cantidade obscena.

A que aspira hoxe en día?

Facer o próximo, unha montaxe do Porco de pé con Víctor Mosqueira, Patricia Vázquez e Evaristo Calvo. Non son aspiracións moi líricas, só é o seguinte. Cando teña un plan máis claro, chámote.

Comentarios