Martes. 13.11.2018 |
El tiempo
Martes. 13.11.2018
El tiempo

Andrés Vilán: "Non por dar máis golpes se toca mellor"

Andrés Vilán cun dos seus tambores. GONZALO GARCÍA
Andrés Vilán cun dos seus tambores. GONZALO GARCÍA

Coa experiencia que dan 20 anos de mestre e máis de 600 alumnos, o de Arcade publica o primeiro 'Método de tambor galego'

Así que hai un método de tambor galego.

Agora haino (ri). Ata agora non o había.

De onde sae a idea para publicar este libro-CD?

A idea naceu hai moitos anos, igual polo 2000. A xente víñame animando a facelo e insistindo en que non había nada publicado. Máis que alumnos, que tamén, facíano compañeiros músicos e mestres de percusión. É verdade que facía falta un manual onde se explicase a secuencia de aprendizaxe e se definise un pouco a técnica do tambor galego.

E acabou autoeditándoo.

En colaboración coa Asociación de Gaiteiros das Rías Baixas.

Como non había ningún? Falta material de tipo didáctico na música tradicional?

En gaita comeza a haber algo, pero o que é na percusión, non había nada, quitando un libro de Pel & Madeira, de Xosé Lois Romero, que recolle arranxos de pezas tradicionais para tambor e bombo. Por que non había nada? Entre outras cousas porque non eramos tantos os percusionistas galegos como tal. Na maior parte dos sitios, o que daba a clase de percusión era un gaiteiro. A nivel técnico sempre houbo certas carencias en boa parte por iso.

Pero está claro que o libro espertou interese: dende a súa presentación en Lérez levouno por toda Galicia, Lugo, A Coruña, Santiago...

A demanda era moita, iso seguro. Agora quédanos ir a Portugal e a Madrid. Posiblemente quedarán para despois do verán.

Como foi que comezou vostede a tocar?

Eu comecei aos dez anos na agrupación folclórica Celme de Pontevedra. A partir de aí, a miña aprendizaxe, como a de case todos os da miña xeración, foi autodidacta.

Pero xa lle tiraba a percusión?

Si, a percusión en concreto, pero o que me tiraba era a música en xeral. Meus pais contan que me erguía as fins de semana pola mañá cedo para ver uns concertos de música clásica que botaban pola televisión.

Aos percusionistas o que lles gusta é marcar o ritmo?

Evidentemente levar ben o tempo e marcar o ritmo é fundamental. Logo pode haber outras cousas, pero iso é o básico. A principal función de calquera instrumento de percusión e do tambor en concreto, que é o centro da música tradicional galega, é esa: marcarlle o ritmo aos demais. A partir de aí... O tambor ten unha función bastante ornamental, diferente á doutros instrumentos de percusión. Xoga moito coa melodía da gaita.

"O tambor é o centro da música tradicional galega pero, despois, o que manda, implícita ou explicitamente, é o gaiteiro"

 

Non hai gaiteiro sen tamborileiro?

Non debería. Pero haber hai. Aínda que en teoría o que marca o ritmo é o tambor, ao final acabamos indo sempre detrás do gaiteiro.

Así que o que manda é o gateiro?

Implícita ou explicitamente así é.

Vostede forma parte na actualidade do grupo do gaiteiro Óscar Ibáñez. Pero ten tocado con Budiño, Pablo Devigo... Quen é o mellor gaiteiro de Galicia?

Uf, nunca me atrevería a dicilo. Depende de moitas cousas. Falar en termos absolutos é moi difícil. Prefiro non mollarme.

E, se na gaita os referentes son Perfecto Feijoo, Ricardo Portela, os gaiteiros de Soutelo... Quen o son no mundo da percusión?

Son moito máis novos. Poden ter 70 ou 80 anos. Manolo Alonso, Manolo Rin Rin, Ambite, Chuco Estévez...

Todos son homes. Este ano o Memorial Ricardo Portela adícaselle por primeira vez a unha muller: María Grande Sobral, que ademais tocaba o pandeiro.

Si, Maruja das Cortellas.

Que lle parece?

O que pasa é que non é gaiteira. Ollo, non o digo como algo negativo, simplemente o puntualizo: ela era unha pandereteira de Soutomaior, principalmente coñecida por tocar o pandeiro. Precisamente Xabier Díaz penso que lle adica o seu último traballo.

Xa que menciona a Díaz, é un caso curioso o da música tradicional galega na que as pandereteiras son amplísima maioría e os dous de máis sona son homes: o propio Díaz e Davide Salvado.

Si, comentabámolo hai pouco entre algúns compañeiros. Pero o dato é peor: dos dez máis coñecidos, sete ou oito son homes. É moi chamativo porque o 90% das pandereteiras en Galicia son mulleres. E se quitas a Felisa Segade, de Leilía, e a Mercedes Peón... non se coñecen.

Non sobra logo a reivindicación da muller na música tradicional galega que propón o Ricardo Portela.

Non sobra. De feito, eu comezo o libro mencionando a catro mulleres que tocan o tambor, instrumento tradicionalmente masculino, exactamente igual ou mellor que calquera home: Lola Fernández, Nerea Fouz, Lucía González e Lucía Martínez. As cousas van mudando pouco a pouco.

Vinte anos e 600 alumnos despois, cal é a lección máis importante que debe aprender un mozo que queira saber tocar?

Que ten que saber escoitar. Ser consciente do que está tocando e de con quen está tocando. Normalmente apréndese técnica pura e dura, pero non se ensina case nada de como aplicala nunha situación real. E é moi importante saber cal é a túa función no conxunto. Ás veces, en canto hai unha mellora técnica, queres meter 400 golpes por segundo. Hai que acadar unha madurez musical, e tamén da outra, para saber o que tes que facer de verdade. Este non deixa de ser un instrumento de acompañamento. Non por dar máis golpes ou facer 400 redobres vas tocar mellor. Ao contrario.

Andrés Vilán: "Non por dar máis golpes se toca mellor"
Comentarios